محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
27
تحفه خانى ( فارسى )
استوارى مقصود و مطلوبست و ديگر شدت احتياط و صيانت آن عضو كه شريان به او محيط است و آن روح و دم شريانست و فايده ثالثه اينست كه اگر عضو را احتياج بجذب قوى و دفع نيست واقع شود چون شريان حاوى روح و دم است ذو طبقين واقع شده است تا اگر آفت در يكى واقع شود آن ديگر سالم و آماده باشد در اتصال منفعت خود مانع از لحوق . . . ؟ . . . الين اصوب باشد مثل معده و امعا زيرا كه معده مركبست از طبقين كه داخلش طبقة الليف واقع است از براى فايده جذب و خارجش عريض الليف از براى منفعت دفع و فايده رابعه آنست كه گاهى عضو را احتياج به دو فعل است و واجب است كه محل قوتين مختلف باشد مثل معده كه درو دو قوت است قوت هاضمه و قوت حساسه و محل هاضمه واجبست كه حار رطب لحمى باشد تا افادهء هضم غذا كند و محل حساسه واجب است كه عصبى باشد تا احساس كند پس نخست خلقت من عند اللّه تعالى ذو طبقين واقع شده كه داخلش عصبانيست و خارجش لحمانى زيرا كه حس لمعى را واجبست ملاقات محسوس خود و قوت هاضمه را جايز است كه ملاقى مهضومش نباشد بلكه موثر بواسطه باشد . [ 12 ] مقاله در بيان معرفت احساس قوى بر واقف ازين صناعت مخفى نماند كه مصدر و مبداء هر فعل قوتست كه اين فعل ازو صادر مىشود و اين مصدر و مبداء فاعل قريب اوست و قوى سه قسم است قوت حيوانى و قوت طبيعى و قوت نفسانى و قوت حيوانى قوتيست كه بدن را آماده و مهيا سازد از براى قبول فيض حيواة و افعالش و اين